مهدی موعود | mahdimouood.ir

کانال وبگاه مهدی موعود (عج)

نظر سنجی

آفرینش آدم (ع) و فرضیّه تکامل

Monday, 1 August 2016، 12:14 AM

چگونگى آفرینش آدم (علیه السلام) ، از دیرباز ، مورد توجّه دانشمندان بوده و تاکنون ، دو نظریّه عمده در این باره ، ابراز شده است :  ۱ . نظریّه ثبوت صفات گونه ها و انواع و خلقت مستقل (فیکسیسم / Fixism) ؛  ۲ . نظریّه تحوّل انواع و تغییر تدریجى صفاتِ گونه ها و پیوستگى نسلى جانداران و تکاملى بودن حیات آنها (ترانسفورمیسم / Transformism) که داروین (م ۱۸۸۲ م) مطرح کرده است .


دانشمندان اسلامى نیز با الهام از قرآن ، در این باره بحث و گفتگو کرده اند و هر یک از دو نظریّه پیش گفته ، در میان آنان ، طرفدارانى دارد و به آیاتى از قرآن براى اثبات هر یک از آن دو ، استدلال شده است [۱] . اکثر قریب به اتّفاق مفسّران ، از جمله شیخ طوسى ، [۲] طبْرِسى ، [۳] سیوطى ، [۴] ابن کثیر ، [۵] مَراغى [۶] و علّامه طباطبایى ، [۷] آفرینش ابتدایى آدم را از خاک (بر خلاف فرضیّه تکامل) با آیات قرآن ، منطبق دانسته اند . برخى دیگر نیز آن را با قرآن ، سازگار دانسته اند . [۸] پاره اى نیز به طور ضمنى ، نظریّه تکامل را پذیرفته و کوشیده اند آن را فى الجمله ، با قرآن ، تطبیق دهند . [۹]

علّامه طباطبایى مى گوید :

ممکن است برخى براى اثبات فرضیّه تکامل ، به آیه  «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى ءَادَمَ وَنُوحًا وَءَالَ إِبْرَاهِیمَ وَءَالَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِینَ»  [۱۰] استدلال کنند ، بدین سان که «اصطفى» به معناى برگزیدنِ نخبه هر چیزى است و برگزیدن آدم ، در صورتى است که در زمان وى ، افرادى به عقل ، مجهّز نبوده اند و خداوند ، آدم را از میان آنان برگزیده و به عقل ، مجهّز کرده است . در نتیجه ، آدم با جهش خدایى از یک نوعِ جنبنده ، به نوعى دیگر منتقل شده است . آن گاه ، نسل او فزونى گرفت و نسل انسان ناقص اوّلى ، رو به نقصان نهاد تا منقرض گردید ؛ امّا با توجّه به کلمه  «الْعَالَمِینَ»  که بر سر آن ، «ال» آمده و افاده عموم مى کند ، مقصود ، این است که آدم ، نوح ، آل عمران و آل ابراهیم ، بر تمام معاصران خویش و آیندگان ، برترى داشته و از میان آنان برگزیده شده اند ، با این تفاوت که برگزیدگى آدم علیه السلام فقط بر آیندگان است ، و در آیه ، هیچ دلیلى بر گزینش آدم از بین انسان هاى اوّلى وجود ندارد . [۱۱]

وى در جاى دیگر مى گوید :

آیاتى که پیش از این ، مورد توجّه قرار دادیم ، [۱۲] مبدأ پیدایش نسل انسان را به یک جفت انسان نسبت مى دهد که خود آن دو ، نسلِ کسى نبوده و از هیچ جاندارى زاده نشده اند . [۱۳]

تورات نیز بر آفرینش ابتدایى آدم از خاک ، صحّه مى گذارد و از این جهت ، با قرآنْ سازگار است ، آن جا که مى گوید :

خداوند ، آدم را از خاک زمین بسرشت و در بینى وى ، روح حیات دمید و آدم ، نَفْس زنده شد . [۱۴]

شایان ذکر است که اعتقاد به نظریّه تکامل ، به هیچ وجه به معناى انکار صانع و عدم توجّه به خدا و دین نیست و با اعتقاد به ربوبیّت خداوند ، تباینى ندارد ؛ زیرا تحوّلِ چیزى به چیز دیگر در جهان (خواه در انواع و یا هر چیز دیگر) ، نشان دهنده نظام متقن طبیعت است که به قدرت خداوند حکیم ، طرّاحى شده است . داروین ، خود نیز تصریح مى کند که در عین قبول تکاملِ انواع ، خداپرست است و اصولاً بدون قبول خدا نمى توان تکامل را توجیه کرد . [۱۵]

از طرفى ، اگرچه داروین و گروهى از طرفداران نظریّه او ، نژاد انسانى را به نوعى از میمون ها ـ که ظاهرا بیشترین شباهت را به انسان دارند ـ ، منتهى مى کنند ، همه طرفداران نظریّه تکامل ، این امر را نپذیرفته اند و بویژه در باره حلقه مفقود میان انسان و موجودات دیگر ، اختلاف هاى بسیارى وجود دارد [۱۶] . [۱۷]

پی نوشت :


[۱]  براى دیدن مجموعه اى از این آرا ، ر . ک : تأمّلى پیرامون مسئله تکامل ، فیض ؛ تبیین جهان و انسان ، رضوى .

[۲]  التبیان فى تفسیر القرآن : ج ۱ ص ۱۳۶ ـ ۱۳۷ .

[۳]  مجمع البیان : ج ۲ ص ۷۶۳ .

[۴]  الدرّ المنثور : ج ۱ ص ۱۱۱ .

[۵]  تفسیر ابن کثیر : ج ۲ ص ۳۱۱ و ص ۵۷۰ .

[۶]  تفسیر المراغى : ج ۳ ص ۱۷۳ .

[۷]  المیزان فى تفسیر القرآن : ج ۴ ص ۱۴۳ ـ ۱۴۴ و ج ۱۶ ص ۲۵۵ ـ ۲۶۰ .

[۸]  آدم و حوا ، بى آزار : ص ۵۹ ؛ خلقت انسان در بیان قرآن ، سحابى : ص ۸۰ ؛ قرآن و مکتب تکامل ، عقّاد : ۱۵ ـ ۱۹ .

[۹]  تکامل در قرآن ، مشکینى : ص ۲۹ ؛ پرتوى از قرآن ، طالقانى : ج ۳ ص ۱۱۲ ؛ أصل الخلق ، سَبیط : ص ۳۸ .

[۱۰]  آل عمران : آیه ۳۳ .

[۱۱]  المیزان فى تفسیر القرآن : ج ۱۶ ص ۲۵۹ .

[۱۲]  منظور ، آیات ۷ تا ۹ از سوره سجده است .

[۱۳]  المیزان فى تفسیر القرآن : ج ۱۶ ص ۲۵۸ .

[۱۴]  عهد عتیق : سِفْر پیدایش : کتاب ۲ ، فقره ۷ .

[۱۵]  تکامل در قرآن : ص ۱۴ ـ ۱۵ ، تکامل جانداران ، محقّق داماد : ص ۱۷ ـ ۱۹ ، تفسیر نمونه : ج ۱۱ ص ۸۵ ـ ۸۶ .

[۱۶]  آفرینش و انسان ، جعفرى : ص ۹۱ ـ ۹۴ ؛ تکامل در قرآن : ص ۱۸ ؛ خدیعة التطوّر : هارون یحیى : ص ۱۰۱ .

[۱۷]  این مقاله ، از دائرة المعارف قرآن کریم (ج ۱ ص ۱۲۸ ـ ۱۲۹) اخذ و تکمیل شده است .

 

منبع: موعود

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی